အိမ်မှာ ကိုဗစ်ဖြစ်လျှင် ဘယ်လို ကုသမလည်း

စာရှည်ပေမယ့် အစုံပါတယ်။ သေချာprint ထုတ်ထားရင် ပိုကောင်းမယ်။ #COVID19

♦️အောက်ဆီဂျင် ဘယ်တော့ စရှူရမလဲ?
♦️လူနာကို ဘယ်လောက် L/min ရှူခိုင်းမှာလဲ?
♦️ Oxygen Cylinder vs Oxygen Concentrator

=============================

♦️အောက်ဆီဂျင် ဘယ်တော့ စရှူရမလဲ?

လူနာအား Oximeter နဲ့ တိုင်းကြည့်ပါ။
SpO2အဖြေက 95% အထက်မှာ ရှိသင့်ပါတယ်။
Oxygen saturation ဟာ 93% to 92% အောက်ရောက်သွားရင် Oxygen ရှူဖို့ လိုအပ်ပါပြီ။

——————-
🔴အထူးသတိပြုရန်

Oxygen များများ ရှူလို့မရတဲ့ လူနာ

ဆေးလိပ်စွဲသောက်တဲ့သူတွေမှာ COPD လို့ခေါ်တဲ့ နာတာရှည် အဆုတ်လမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့မှုရောဂါရှိတတ်ပါတယ်။

အဲလိုလူတွေမှာ လိုအပ်တဲ့ Oxygen target က 88%-92 % ပါ ။

အဲထက် ပိုပေးမိ ရင် သွေးထဲက ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုင် ပမာဏက တက်လာပြီး လူနာအန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ ခုတ်ရာတစ်ခြား ရှရာတစ်လွဲ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ။

ဘယ်သူ့မှာ COPD ရောဂါအခံရှိနေမှန်းကို သာမန်အားဖြင့် မသိရှိနိုင်တာကြောင့် Oxygen ပေးရမယ့်အခြေအနေရှိနေပါက ဆရာဝန်နဲ့ အရင်တိုင်ပင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

=====================

—————

📍 အောက်ဆီဂျင် လိုအပ်ချက်က 3-4 L per min လောက် အထိပဲဆိုရင် Nasal cannula (နှာခေါင်းပိုက်) နဲ့ စပေးပါ။

♦️Nasal Oxygen Cannula
Nasal Cannula က Oxygen flow rate ကို 3-4 L per min လောက်အထိပဲ ပေးလို့ရပါတယ်။

ဒီထက်များတဲ့ rate ဆိုရင် အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ နှာခေါင်းအတွင်းပိုင်းအသား mucosa ကို ထိခိုက်စေတတ်ပါတယ် ။

Nasal Cannula ကို လူနာနှာခေါင်းမှာ မတပ်ခင် Oxygen flow ကို စိတ်ကြိုက်ချိန်ပြီး လိုတာရပြီဆိုမှ တပ်ပါ။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ နှာခေါင်းမှာ တပ်ပြီးမှဆိုရင် flow ချိန်တဲ့ tuning ball လေးကို လှည့်တဲ့အခါ လက်က အတိုးအလျှော့ အရှိန်လွန်သွားရင် ရုတ်တရက် Oxygen ပြင်းအားများများနဲ့ ဆောင့်ထွက်လာတတ်လို့ နှာခေါင်းအတွင်းပိုင်းသားကို မထိခိုက်ရအောင်ပါ။

Nasal cannula ပိုက်ဝယ်တဲ့အခါ ကလေးနဲ့လူကြီး ဆိုပြီး ၂ မျိုး လာပါတယ်။

———————-

Flow rate 3-4 L per min လောက် အထိက Nasal prongs/nasal cannula နဲ့ စပေးပါ။ မိနစ် ၃၀ လောက် စောင့်ကြည့်နေပါ။

ကိုယ်ဘယ်လောက်ပေးရင် ဘယ်လောက်တက်လာလဲဆိုတာ oximeter နဲ့ ပြန်တိုင်းပါ။ လူနာကို တတ်နိုင်သလောက် မှောက်လျှက် နေခိုင်းပါ။

ရှူရင်း သွေးတွင်း oxygen ပမာဏ 92% ကျော်လာရင် အဲဒီအတိုင်း ဆက်ထားလို့ ရပါတယ်။

📍 Spo2 မတက်လာရင် / တက်လာပေမယ့် 92% အထက် မရောက်လာရင် nasal prong ကနေ Face mask နဲ့ပြောင်းပေးဖို့ လိုပါတယ်။
5-10 L/min အထိ လိုအပ်သလို flow တင်ပါ။

📍 ဒါနဲ့တောင် 92% မကျော်လာဘူးဆိုရင် Face mask ကို reservoir bag ပါတပ်ပြီး ပေးရပါမယ်။

နီးစပ်ရာ covid center သွားနိုင်ရင် ကောင်းပါမယ်။

————————-

♦️Water Level
Oxygen အိုး Flow meter က water level ကိုရေအမြဲဖြည့်ပါ။ ရေသန့် နဲ့ဖြည့်ပါ။

ရေကဘာကြောင့်ထည့်ရတာလဲဆိုရင် စိုထိုင်းဆ moisture ရချင်လို့ပါ။

Moisture မရှိရင် Oxygen ကြောင့် နာရီကြာလာရင် နှုတ်ခမ်း ၊ နှာခေါင်းအတွင်းပိုင်း ခြောက်သွေ့ကွဲအက်မှာစိုးလို့ စိုထိုင်းဆရအောင် ရေကိုထည့်ထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

ရေရှိမှ အောက်ဆီဂျင် ရတာမဟုတ်သလို oxygen ထွက်ဖို့ မရှိမဖြစ် လိုအပ်နေခြင်းလဲ မဟုတ်ပါဘူး။

အောက်ဆီဂျင် ရှူနေရတဲ့လူနာက အောက်ဆီဂျင်အရေးပေါ် လိုအပ်နေရင် ရေဖြည့်တာကို အချိန်လုပြီး လုပ်စရာမလိုပါဘူး။ ရေဖြည့်ဖို့အတွက် oxygen အပြတ်မခံသင့်ပါ။

ဘေးမှာ အောက်ဆီဂျင်အိုးအပိုနဲ့ Oxygen ပိုက်အပိုကို ဆောင်ထားသင့်ပါတယ်။ ရေဖြည့်နေစဉ် အရန်တစ်အိုးနဲ့ ပေးထားရင် ပိုကောင်းပါသည်။

📍 သတိပြုဖို့က ရေဖြည့်ရင် water Level ရဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ Scale ကို ကျော်လွန်ပြီး မထည့်ပါနဲ့။ Level ကျော်သွားရင် ရေက oxygen ဖြတ်လို့ ပွက်လာတဲ့အခါ ပိုက်ထဲသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

Nasal Cannula နဲ့ဆိုရင် နှာခေါင်းထဲတိုက်ရိုက်ရောက်သွားပြီး အသက်ရှူခြင်းကို ဒုက္ခပေးနိုင်သလို Oxygen Mask သုံးနေသူဆိုလည်း မျက်နှာကို ရေများ ရွှဲစိုသွားနိုင်ပါတယ်။

ထိုကြောင့် ရေကို water Level scale ကို မကျော်လွန်ပဲ ထည့်ရန် လိုပါတယ်။

📍 ရေဖြည့်ပြီးရင် ခွက်ကိုလုံအောင် လှည့်ပိတ်ပေးဖို့ သတိပြုရမှာပါ။ ခွက်ကိုလှည့်ပိတ်တဲ့အခါလည်း တစောင်းအနေထား ဖြစ်နေရင် အရစ်ပြည့်ပြီးပြီလို့ မှားပြီး ထင်တတ်လို့ သတိထားပါ။ flow level အမြင့်ဆုံးပေးထားရင် မလုံတဲ့နေရာက တရှူးရှူး အသံမြည်လို့ သိရှိနိုင်ပေမယ့် flow level နည်းရင် လက်နဲ့ စမ်းကြည့်ပြီး လက်ကိုလေလာတိုးမှ သိပါတယ်။

လုံအောင်မပိတ်မိရင် Oxygen တွေက အဲဒီမလုံတဲ့အပေါက်ကနေ စိမ့်ထွက်သွားပြီး လူနာက ပေးသလောက် Oxygen ကို အပြည့်မရတော့ပါဘူး။ SpO2 တွေပါ ကျလာတတ်ပါတယ်။
————————-

♦️ပိုက်သန့်ရှင်းရေး

ရေရှည် အောက်ဆီဂျင်ရှူနေမည့်သူများသည် ပိုက်များကို သန်ရှင်းအောင်ထားဖို့၊ လဲလှယ်ဖို့ လိုပါတယ်။ အောက်ဆီဂျင်ပိုက်များမှ တဆင့် အခြား Virus များ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ဝင်ရောက်နိုင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။

==========================

♦️ Oxygen cylinder

Cyliner အိုး‌တွေရဲ့ ကောင်းတဲ့အချက်က oxygen concentration အပြည့်ရပါတယ် ။ Flow ဘယ်လောက်တင်တင် ကိုယ်ရတာ 100 to 99-98 % oxygen ပါ။

အားနည်းချက်ကတော့ ပြန်ပြန်ဖြည့်ရပါတယ်။ ပြန်ဖြည့်ဖို့နေရာအရမ်းခက်ခဲနေလျှင် ကြိုတွက်ထားပြီး လုံလုံလောက်လောက် ရှာထားပါ။

⁉️ Oxygen တစ်အိုးက ဘယ်လောက်ခံမလဲ ?

အရင်ဆုံး Oxygen cylinder/Tank အရွယ်အစားတွေ ကြည့်ရအောင်။

🔹Tank D လို့ ခေါ်တဲ့ အိုးပု (Oxygen ပမာဏ 400 L ဝန်းကျင်)

🔹Tank E လို့ခေါ်တဲ့ အိုးရှည် (Oxygen ပမာဏ 500 L ဝန်းကျင်) size E ရဲ့ oxygen ပမာဏ က အကြမ်းဖျင်း 680 Liters ဆံ့ပါတယ်။ ဒီမှာတော့ အများအားဖြင့် safe ဖြစ်အောင် လျော့ပြီးထည့်တော့ 500 L ၀န်းကျင်ပဲ ပါတာ များပါတယ်။

🔹Tank H
အကြီးဆုံး size ဖြစ်ပါတယ်။ cylinder size H ကို ဆေးရုံတွေမှာ သုံးတာများပါတယ်။ Oxygen capacity 7000 L ကျော် ဆံ့ပေမယ့် ဒီမှာတော့ 5040 Liters လောက်နဲ့ပဲ ဖြည့်ပါတယ်။

———–
4 L per min နဲ့ ရှူနေတဲ့ လူနာတစ်ယောက်ဟာ
တစ်နာရီကို 240 L လိုပါတယ်။
(4L x 60 min = 240 liters)

အဲ့တော့
size E Tank (500 L) ဟာ ၂ နာရီပဲ ခံပါတယ်။
Size H Tank (5040 L) ဟာ ၂၀ နာရီ လောက် ခံပါလိမ့်မယ်။

8L per min နဲ့ ရှူနေတဲ့ လူနာဆိုရင်
size E တစ်လုံးကို ၁ နာရီပဲ ခံပါမယ်။
Size H တစ်လုံးဆို ၁၀ နာရီ ဝန်းကျင်လောက် ခံပါတယ်။

လက်ရှိ လူနာရှူနေတဲ့ Tank ထဲက Oxygen လက်ကျန် ဘယ်လောက်မိနစ်ပဲ ကြာကြာခံတော့မယ်ဆိုတာ အောက်ပါအတိုင်း တွက်လို့ရပါတယ်။

1)
Tank pressure ကို ညွှန်ပြတဲ့ အိုးပေါ်က လက်တံလေးကို ဖတ်ပါ။
eg. 1200 PSI

2)
ပြီးရင် ဖတ်လို့ရတဲ့ အဖြေထဲက 200 နုတ်ပါ။
eg. 1200-200 = 1000 PSI

3)
ပြီးရင် ကိန်းသေနဲ့ မြှောက်ပါ။
အိုးတိုအတွက်ဆို ကိန်းသေ 0.16
အိုးရှည်အတွက်ဆို ကိန်းသေ 0.28 နဲ့မြှောက်ပါ။

4)
မြှောက်လို့ရလာတဲ့ အဖြေကို လူနာရှူနေတဲ့ Oxygen flow rate နဲ့ ÷ ပါ။ (eg. 5 L/min)

ဥပမာ
Tank pressure 1200 PSI ဆိုရင်
📍 1200-200 = 1000
📍 1000 * 0.16 = 160
📍 160÷5 = 32 min ပဲ ခံပါတော့မယ်
၃၂ မိနစ်ပြီးရင် Oxygen ကုန်ပါပြီ။

Oxygen ကုန်သွားမှ မျက်လုံးပြူး မျက်ဆန်ပြူး Oxygen လိုက်ရှာနေရင် ကိုယ့်ရှေ့မှာတင် လူနာဟာ မချိမဆန့် ခံစားရနိုင်ပါတယ်။

ဖြစ်နိုင်ရင် Flow meter ကိုပါ ၂ ခုဝယ်ထားပြီး Oxygen အပိုတစ်အိုး ဆောင်ထားပါ။ လေပေါင်ကုန်သွားရင် ပိုက်ဂိုက်ဖြင့် Screws ကိုလှည့်နေတဲ့အချိန်မှာ လူနာက အောက်ဆီဂျင် ပြတ်လပ်သွားနိုင်ပါတယ်။

နှစ်အိုးရှိရင် (Oxygen အိုး နောက်တစ်ခုနဲ့ flow meter ၂ခုဆောင်ထားရင်) ပိုက်ကိုသာဆွဲ ဖြုတ်၍ လျင်မြန်စွာ လဲနိုင်ပါတယ်။

==========================

♦️Oxygen Concentrator

အားသာချက်က မီးရှိရင် ပလပ်ထိုးပြီး သုံးရုံပါပဲ။
ပြန်ဖြည့်ဖို့ မလိုပါဘူး။ သူက လေထုထဲကလေကို ယူပြီး အောက်ဆီဂျင်များများပါတဲ့ လေဖြစ်အောင် ပြန်စုပေးတဲ့စက်ပါ။

ဆက်တိုက်သုံးရင်စက်ပူပါတယ်။ တခါတလေ သိပ်ပူရင် စက်ကြောင်တတ်ပါတယ်။ 6 နာရီ လောက်ဆက်တိုက်မောင်းပြီးရင်တော့ ခဏ နားသင့်ပါတယ်။

Oxygen Concentrator ရွေးမယ်ဆိုရင်

🔵 Oxygen concentrator (1L) တွင်
▪️Flow rate….1–5 L/min
▪️Oxygen Concentration…30% to 90%
▪️Input Power…..100VA လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

5 L per minute ဆိုတာကတော့ တစ်မိနစ်ကို Oxygen 5 L flow အထိ ဒီစက်က ထုတ်ပေးနိုင်တာပါ။
ဒါပေမယ့် Flow ကိုတင်လေလေ oxygen concentration ကျလေလေပါ။

ဥပမာ 1L စက်ကို
1 L per minute နဲ့ပေးရင် Oxygen concentration သူပြောထားတဲ့အတိုင်း 90 လောက်ထိပါသော်လည်း

5 L per minute လုံး အပြည့်တင်လိုက်ရင် မြန်မြန်မှုတ်ထုတ်ရလို့ oxygen concentration ကျသွားပါလိမ့်မယ်။

1L စက်ဖြစ်လို့ Input power နည်းသောကြောင့် Compressor သေးပါတယ်။ ဒီစက်နဲ့ဆို Flow rate 1L/min ထားမှသာ oxygen concentration 90% အထိရပါလိမ့်မယ်။ Flow rate 5 L/min အထိ တင်လိုက်ရင် oxygen 30% အထိ ကျသွားနိုင်ပါတယ်။ 1L/min နဲ့ပဲ ပုံသေရှူမယ့် လူနာ မဟုတ်ရင် အဆင်မပြေပါဘူး။

🔵 Oxygen concentrator (3L) စက်
Technical Data:
▪️Flow rate…0.5–3L/min
▪️Oxygen Concentration….93%±3%
▪️output pressure…45±4.5kpa
▪️Input power…320VA

🔵 Oxygen Concentrator (5L) စက်
Technical Data:
▪️ Flow rate…0.5–5L/min
▪️Oxygen Concentration….87%- 95.5%
▪️ maximum outlet pressure….40–70kpa
▪️Input power…….500VA

🔵Oxygen concentrator (8L)
Technical Data:
▪️Flow rate…..0.5–8 L/min
▪️ Oxygen Concentration. ….87%- 95.5%
▪️ maximum outlet pressure….40–70kpa
▪️Input power…..600VA

🔵 Oxygen concentrator (10L)
Technical Data:
▪️ Flow rate….0.5–10L/min
▪️Oxygen Concentration…87%- 95.5%
▪️Input power….850VA

10L စက်က Input power များသောကြောင့် Compressor ကြီးတဲ့အတွက် 10 L/min အထိ တင်ရင်တောင် oxygen concentration 95.5% ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် flow rate များများရှူဖို့လိုတဲ့သူဆိုရင် concentration မကျအောင် 8L/10L compressor တို့ကို ရွေးသင့်ပါတယ်။

အခုအတွေ့ရများတာက 5 L per minute ၊ 8 L per minute၊ 10 L per minute စက်တွေ သုံးတာများပါတယ်။

(အောက်ဆီဂျင်ပေးတာနဲ့ ပတ်သတ်တဲ့ အချက်တွေကို ဖတ်လို့လွယ်အောင် တွေ့တာအထဲက လိုတာတွေ ဖြတ်ပြီး ပြန်စုထားတာပါ။ မူရင်းပိုစ့်တွေအားလုံးကို credit ပါ။ )

=====================